Work and Travel Öğrenci Hakları ve Güvenlik: Bilmeniz Gerekenler

Work and Travel'a katılan öğrenciler Amerika'da yalnızca çalışan değil, aynı zamanda hak sahibi kişilerdir. Program boyunca hangi haklara sahip olduğunuzu, hangi durumların normal olmadığını ve bir sorun yaşadığınızda kime, hangi sırayla başvurmanız gerektiğini bilmek, güvenli bir sezonun temelidir. Bu rehberde tam olarak bunları anlattık.

Work and Travel Öğrencilerinin Hakları Nelerdir?

Work and Travel programına katılan öğrenciler, ABD çalışma ve insan hakları yasaları kapsamında çeşitli haklara sahiptir. Bunların başında şunlar gelir:

• Güvenli bir çalışma ortamında bulunma
• Adil ücret alma
• Sözleşmede belirtilen koşullarda çalışma
• Gerektiğinde destek alma

Bu haklar size acenteniz ya da işvereniniz tarafından "verilen" ayrıcalıklar değildir; programın dayandığı yasal çerçevenin parçasıdır.

Hiçbir İşveren Pasaportunuza El Koyamaz

Bu maddenin altını özellikle çizmek gerekiyor: Hiçbir işveren veya kişi pasaportunuza el koyamaz, sizi tehdit edemez, zorla çalıştıramaz veya istemediğiniz bir işi yapmaya zorlayamaz.

"Belgelerini bende dursun, kaybetme" gibi iyi niyetli görünen talepler dahil — pasaportunuz sizde kalır. Böyle bir talep normal değildir ve derhal sponsor kuruluşunuza bildirilmelidir.

Ücret Hakkınız: Yasal Asgari Ücretin Altında Çalıştırılamazsınız

Work and Travel programında öğrenciler, çalıştıkları işveren tarafından belirlenen ve yasal asgari ücretin altında olmayacak şekilde saatlik ücret alırlar.

Burada bilinmesi gereken bir ayrıntı var: Amerika'da tek bir ulusal asgari ücret yoktur. Federal asgari ücretin yanı sıra eyaletler ve hatta bazı şehirler daha yüksek asgari ücret uygulayabilir. Bu nedenle çalışılan eyalet ve iş yerine göre saatlik ücretler değişebilir. Sizin açınızdan değişmeyen şey ise şu: ücretiniz, bulunduğunuz yerde geçerli yasal asgari ücretin altında olamaz.

Sorun Yaşarsanız İlk Adres: Sponsor Kuruluşunuz

Program süresince herhangi bir güvenlik sorunu, iş yeri anlaşmazlığı, taciz, ayrımcılık veya hak ihlali yaşamanız durumunda ilk olarak sponsor kuruluşunuzla iletişime geçmelisiniz.

Sponsor kuruluşlar, öğrencilere 7/24 ulaşılabilen acil durum desteği sağlar. Bu yüzden sponsorunuzun iletişim bilgilerini telefonunuzda kayıtlı tutmanız ve yanınızda yazılı olarak da bulundurmanız önerilir — telefonunuz elinizde olmadığı bir anda bu bilgi hayat kurtarır.

Acil Durumda 911

Bir ayrım yapmak gerekiyor: sponsor kuruluşunuz iş yeri sorunları, anlaşmazlıklar ve hak ihlalleri için ilk başvuru noktanızdır. Ancak hayati tehlike veya acil güvenlik gerektiren durumlarda ABD'nin acil yardım hattı olan 911 aranmalıdır.

Yani "önce sponsoru mu arasam?" diye düşünmeniz gereken durumlar ile doğrudan 911'i aramanız gereken durumlar farklıdır. Acil ve hayati bir tehlike varsa beklemeden 911; sonrasında sponsorunuzu bilgilendirirsiniz.

İnsan Kaçakçılığı (Human Trafficking) Nedir?

ABD hükümeti, insan kaçakçılığı konusunda oldukça hassastır ve tüm BridgeUSA katılımcılarına bu konuda bilgilendirme yapılmasını zorunlu tutar. Oryantasyonlarda bu başlığın yer almasının nedeni budur.

İnsan kaçakçılığı; kişilerin tehdit, baskı, aldatma veya zor kullanılarak çalıştırılması ya da istismar edilmesi anlamına gelir. Konu uzak bir ihtimal gibi görünse de, tanımı bilmek, bir durumun normal olup olmadığını anlamanızı sağlar.

Normal Olmayan Durumlar

Aşağıdaki durumlar normal değildir ve derhal sponsor kuruluşunuza bildirilmelidir:

• Pasaportunuzun alınması
• Maaşınızın haksız şekilde alıkonulması
• Hareket özgürlüğünüzün kısıtlanması
• Tehdit edilmeniz

Bu maddelerden herhangi biriyle karşılaşırsanız "belki yanlış anlamışımdır" diye beklemeyin. Bildirmek, hem sizin hem de aynı iş yerindeki diğer öğrencilerin güvenliği açısından önemlidir.

Yardım İsteme Hakkınız Her Zaman Vardır

Work and Travel öğrencileri, kendilerini güvende hissetmedikleri herhangi bir durumda yardım isteme hakkına sahiptir. Bu hak, sorunun "yeterince büyük" olup olmadığına bağlı değildir.

Haklarınızı bilmeniz, sponsorunuzla düzenli iletişimde olmanız ve şüpheli durumları gecikmeden bildirmeniz hem güvenliğiniz hem de programın sağlıklı şekilde devam etmesi açısından büyük önem taşır. Sponsorla düzenli iletişimin nasıl kurulduğunu aylık check-in ve yükümlülükler yazımızda anlattık.

Sözleşmede Belirtilen Koşullarda Çalışma Hakkı

Haklarınızdan biri de sözleşmede belirtilen koşullarda çalışmaktır. Çalışacağınız iş yeri, pozisyonunuz, saatlik ücretiniz, çalışma saatleriniz ve konaklama bilgileriniz Amerika'ya gitmeden önce elinizde olan Job Offer (İş Teklifi) belgesinde yer alır.

Bu belge yalnızca bir formalite değil, karşılaştırma ölçünüzdür: fiilî koşullar belgede yazanlardan farklıysa, bunu sponsorunuza iletmek hakkınızdır. İşverenin sözleşme şartlarına uymaması, sponsor kuruluşun iş değişikliği talebini değerlendirebileceği durumlar arasındadır.

Çalışma İzniniz Sınırsız Değildir

Haklarınızı bilmek kadar, hakkınızın sınırını bilmek de önemlidir. Work and Travel sınırsız çalışma izni sunmaz. J-1 vizesiyle çalışma hakkınız, sponsor kuruluş tarafından onaylanan iş yeri ve DS-2019 belgenizde belirtilen tarihlerle sınırlıdır.

Bu sınır bir kısıtlama gibi görünse de aslında koruma işlevi görür: onaylı iş yeri, sponsorun takip ettiği ve gerektiğinde müdahale edebildiği iş yeridir. Onay dışı bir işte çalışmak, sizi bu koruma zincirinin dışına çıkarır. İş değişikliği gerekiyorsa süreci sponsorunuzla yürütmeniz gerektiğini yükümlülükler yazımızda ayrıntılı anlattık.

Sorumluluk Tarafı da Var

Programın bir de karşılıklı yükümlülük tarafı bulunuyor. Work and Travel, katılımcı öğrencinin Türkiye'deyken imzaladığı anlaşma kapsamında işverenine karşı belirli sorumlulukları olduğu bir yapıdır ve öğrenci, kabul ettiği pozisyonda çalışmakla yükümlüdür.

Yani haklarınızı bilmek kadar, üstlendiğiniz taahhüdü yerine getirmek de programın parçasıdır. Sağlıklı bir sezon, iki tarafın da kendi yükümlülüğünü yerine getirmesiyle mümkün olur.

Haklarınızı Bilmek Programın Zorunlu Bir Parçası

Sponsor kuruluşunuz yalnızca belge düzenleyen bir kurum değil, Amerika'da bulunduğunuz süre boyunca resmî destek noktanızdır. Program kurallarının uygulanmasını takip eder; iş değişikliği, acil durumlar, sağlık ve güvenlikle ilgili konularda öğrenciye rehberlik eder.

Sağlık tarafındaki haklarınızı ve sigorta kapsamınızı sağlık sigortası rehberimizde, sponsor kuruluşların nasıl çalıştığını ise sponsor şirketler yazımızda ele aldık.

Programın bütününü Work and Travel nedir yazımızda anlattık. Programa katılmak için başvuru formunu doldurabilir, genel çerçeve için kapsamlı Work and Travel rehberimize göz atabilirsiniz.